Herinneringen aan mijn Oranjeboomjaren 1936-1957.
Door: Jan Sips
In de jaren voor WO-2 moesten wij b.v. na schooltijd wielen spaken voor de huurkoopfietsen van vader (Vermeerstraat 9 was een z.g. gesloten rijwielhuis met een werkplaats in de Vlaszak nr.??). De moeilijke periode in de eerste oorlogsjaren. Uitstaande huurfietsen waren plotseling verdwenen, weg centjes. Ondertussen het volgen van onderwijs aan de Sint Bernadette en Lourdesschool, het jongenkoor, de verkennerij achter de jongenschool, het onderhouden van schooltuintjes op woensdagmiddag etc.etc. Vader heeft nog enige tijd bij de garage van de BBA gewerkt en moest darna verplicht voor ca. 1,5 jaar naar een garagebedrijf in Hagen in Duitsland. Een bekende leerling uit onze schooltijd was o.a. Janus (Joaneke) Nuijten zoon van de eigenaar van de speeltuin aan het eind van de Oranjeboomstraat ( hij heeft recentelijk nog geexposeerd in het Bredasche Museum met zijn schilderskunst). Het betrekken van het pand Pieter Brueghelstraat 15 in 1947. Verhuizen ging tevoet tussen beide panden. Vlak na de oorlog is de Bernhardbrug de lucht in gegaan en kon men via een smalle ijzeren balk de overkant bereiken waar voor het NAC-terrein de militaire wagens stonden waar men chocola en sigaretten kon ruilen of krijgen. Onze tante was lange tijd als onderwijzeres op de St.Anna meisjesschool werkzaam en woonde op de Julianalaan 61.
Ik geef u deze korte kaleidoscoop om iets te laten horen van onze jeugd. Onze oma Radix heeft al die tijd (ca.20 jaar na overlijden opa) bij ons ingewoond.

Malden, 30-03-2008

Onze 1e woning in Oranjeboombuurt in de Vermeerstraat 9. In de voortuin de kinderen Henny en Wim Sips  naast elkaar in 1937. In de woning links (nr.7) woonde de fam. Luijsterburg en op nr. 5 de fam. de Ruijter later fam.Visser. De bovenwoning had drie slaapkamers. Op de slaapkamer voor sliepen de drie kinderen in aparte bedden en de kleinere kamer was van oma Brocatus-Radix. We kadden een bed met 4 afschroefbare knoppen. Met een sprei daarover kon je een leuke tent maken. Als we straf hadden kon oma de kinderen vanuit haar raam de kinderen fourageren m.b.v. een lange stok. Op de achterkamer sliepen de ouders en kon je via een deur de vaste trap naar de zolder bereiken. Ik weet nog dat daar een oude niet-spelende radio stond met honinggraat spoelen en een bijbehorend plaatstroom apparaat voor de voeding.

Wim als communiekant in de achtertuin Vermeerstraat 9 op 6-jarige leeftijd. Ondanks het begin van de oorlog was hij toch modieus gekleed dank zij …..? Ilm is later dan ook in de mode branch terecht gekomen.

Het zou me niet verwonderen dat dit mijn latere toekomst bepaald heeft. Ook voor wekkers had ik de nodige interesse. In ieder geval het uit elkaar halen. Ik herinner me dat ik bij familie van oma Radix dit eens als vierjarige voor elkaar gekregen had. Het waren nieuwe woningen gebouwd in 1935/1936 en kostte toentertijd ca. zes gulden huur per week. Wij waren de eerste bewoners van nr.9. Later werd dit het gesloten rijwielhuis met een reparatie werkplaats in de Vlaszak nr.?? in Breda. Dit laatste was een nogal krakkemikkig huisje in het midden van de toenmalige straat met een ladder opgang naar de bovenwoning Na schooltijd hielpen de kinderen vaak mee met wielen spaken (alleen inrijgen) voor nieuwe fietsen en in de oorlogstijd hielpen we mee met het leggen van volle banden gemaakt van rubberrepen  uit autobanden gesneden. In de achtertuin hielden we aanvankelijk kippen in een ren. Dit was een welkome aanvulling voor voedsel in de oorlogsjaren.
Moeder Annie Brocatus met haar kroost tijdens 1e communie van Ilm. Zus Henny was als bruidje hierbij betrokken. Moeder Annie (39 jaar) kijkt bezorgd met het oog op toekomstige ontwikkelingen. Op 1e Pinksterdag 1940 moest iedereen vluchten voor de Duitsers omdat de Franse soldaten Breda zouden verdedigen Wij zijn toen in één grote colonne lopend via Ginneken naar Hoogstraten gevlucht waar we in de plaatselijke school onderdak vonden. Wij zijn daar 3 dagen gebleven en zijn toen in vrachtauto’s terug naar Breda vervoerd. Breda dat door de fransen militairen verdedigd zou worden had echter niets geleden. Sommige mensen beweerden dat zij de grote toren van Breda al om hadden zien vallen!! Voordat we vertrokken had de kruidenier Willemsen? op hoek Pieter Brueghelstraat 15 (onze latere woning) nog al zijn aanwezig snoepgoed uitgedeeld. Tijdens de bevrijding in 1944 werd er dekking gezocht onder de keldertrap. Veel ruiten sneuvelden toen de bruggen over de Weerrijs opgeblazen werden door de duitse militairen, vooral de Bernhardbrug  richtte nogal wat schade aan. De jeugd in die tijd organiseerde veel o.a. een singelloop via  Weerijs- en Bernhardsingel. De Verlaatbrug (met in die omgeving vele draaikolken) en Bernhardbrug maakte het rondje compleet. Ik zag laatst nog een foto uit 1937 op jullie site aan de Jacob Catssingel met een opgespoten stuk grond waarop wij wel eens voetbalden. Ben toen met dikke winterjas aan langzaam naar beneden in de modder gezogen. Omstanders moesten me met een ladder er weer uittrekken. Omdat de opgespoten grond drek uit de singels bevatte kun je begrijpen dat deze jas bij het vuilnis terecht kwam.
Deze schoolfoto is gemaakt op de Lourdesschool toen beide broers op dezelfde school zaten. Deze foto is uit ca.1942 toen de oorlog pas uitgebroken was.De ernstig kijkende Jan (6e klasser, 12 jaar) samen met de vrolijk ogende broer Wim toen deze in de 1e klas zat en 6 jaar was. Ook mochten we een tijdje niet naar school omdat onze zus difterie kreeg en het hele huis ontsmet moest worden met lisol. Ik geloof dat dit wel een maand geduurd heeft tot ongenoegen van de andere schoolgangers. Schoolvrienden uit die tijd: Rinie van Engelen, Mart Frishert, Henk Jobse, Freddie Leeman en Hans? van Grondelle. Bij de verkennerij was ik patrouille leider (PL) van ’n groepje van ca. 8 man. Om insignes (lintjes op de bovenkant rechter mouw ) te halen kon je diverse gebieden uitzoeken b.v. misdienaar, spoorzoeken, knopen leggen etc.etc.

Onze hopman was ene Hagenaars van het Oranjeboomplein die in Rijsbergen werkte. Oubaas Somme kwam uit de Oosterstraat terwijl oubaas Rehm uit de Vondelstraat hem later opvolgde De verkennerij was een katholieke tegenhanger van de padvinders alleen overgoten met een rooms sausje. De organisatie was een beetje op militaire leest geschoeid maar je leerde er wel dicipline. Broer Wim is nog welp geweest bij de St. Hieronymus groep terwijl Henny handbal speelde bij EBHV.

Op het zangkoor in de kerk was ik alt. Oefenen in het zaaltje achter de kerk. Dit was wel leuk omdat er soms ook koorwedstrijden gehouden werden tussen de koren van de diverse parochies van Breda. Ik herinner me nog een zangconcours in de Sacramentskerk.

Ook voeballen werd veel gedaan o.a. bij Groen-wit in de Heuvelstraat vlak achter het huis van klasgenoot Sneijdenberg. Later bij Boeimeer terecht gekomen via de vrienden op Boeimeer Bart Damen, Leo Créton, Tim Stoop, Jan Bacx, Robert Vandenberghe en Cees van Pruissen die ook nog bij de Biemeeuwissen en de Bredaase carnaval betrokken was. Op het hoekske bij familie Créton (hoek Balfortstraat-Vredenburgsingel) werden actuele onderwerpen besproken als Verios (eigen opgerichte voetbalclub) en Boeimeer. Dit was in die tijd onze z.g. hangplek. Later, na de periode van het fameuze Boeimeer 3, heb ik nog in het eerste elftal van Boeimeer gespeeld samen met o.a. Jantje Luijten, Jan Gelens, Frans Goedhard, de gebroders Kools, Manus Lens, Bertus Schrantéé, Harrij Laureijssen en vele anderen. Secretaris Piet Iken van de Oude Vest was toen tevens elftalleider. Befaamd was het Boeimeer nederlaag toernooi waarbij grote clubs onze tegenstanders waren. Onze trainer (ene zekere Zielstra) deed voor de wedstrijd aan handoplegging.. Of dit voor een toen derde klasse club veel hielp betwijfel ik overigens. Alhoewel je tegenwoordig niet anders ziet!

De eerste jaren op ons nieuwe adres Pieter Brueghelstraat 15  winkel annex reparatie werkplaats.

Perceel Pieter Brueghelstraat 15 ten voete uit. We hebben hier ca. 10 jaar gewoond met vele ups en downs. Jan heeft nog enkele jaren thuis in de werkplaats meegeholpen en zich verder in de electronica ontwikkeld. Ilm kwam via zaken als Raming en Schellekens, waar hij de etalages verzorgde, op de kunstacademie terecht terwijl Henny het vak “ladders ophalen” bij Quadvlieg leerde en later voor zichzelf begon.

Zus Henny is van hieruit getrouwd met Henk en naar Fontainebleau vertrokken.

De bewoners in 1951 samen in de zijtuin. Jan is kennelijk sinds enkele maanden in militaire dienst in Bergen op Zoom en is toen tevens gestart met zijn zelfstudie electronica bij PBNA welke hem later zeer goed van pas kwam bij zijn werk bij Philips in Eindhoven en Nijmegen. Omdat je in dienst toch tijd genoeg had, heb ik de studie voor het middenstands examen er nog maar even bijgedaan. Dit volgde ik bij de jonge heer van Poorten (hoek Weerijssingel-Vermeerstraat). Ilm zit met de hockeystick van het Push vriendinnetje Bep van Jan, in sportieve rust houding.